De leeszaal neemt een centrale plaats in in de publiekswerking van het ADVN. Op die plaats kan de onderzoeker de ADVN-collectie raadplegen. Hij kan er ook terecht voor begeleiding bij onderzoek, het aanvragen van reproducties, het ontlenen van stukken voor tentoonstellingen enz. Werking De leeszaal is geopend van maandag tot donderdag, doorlopend van 9u. tot 16u. De leeszaal is eveneens twaalf zaterdagen per jaar geopend, op afspraak (ten laatste tien dagen voor de desbetreffende zaterdag) van 9u. tot 12u. en enkel voor de raadpleging van stukken in lezing. De voorziene zaterdagen over 2010 zijn: 30 januari, 27 februari, 27 maart, 24 april, 29 mei, 26 juni, 31 juli, 28 augustus, 25 september, 23 oktober, 27 november en 18 december. De praktische werking van de leeszaal wordt beschreven in het Leeszaalreglement. Voor de leeszaalgebruikers staat de Lezersgids ter beschikking. Die beschrijft het doel en de opdracht van het ADVN, de opbouw en de samenstelling van de collectie en de manier waarop die collectie kan geraadpleegd worden. Dat laatste betreft onder meer: – de voorwaarden voor raadpleging; – de voorwaarden voor reproductie, ontlening en openbaar gebruik. De lezersgids bevat tevens informatie betreffende: – de heuristische begeleiding door het ADVN; – de aanbevolen bronnenverwijzing.

Toegangen Er zijn drie soorten toegangen tot de collectie: de trefwoordenlijst, de catalogi en het archievenoverzicht. Zij betreffen respectievelijk de inhoud, de beschrijving en de vorming van de collectie. – De trefwoordenlijst ontsluit de onderwerpen die vervat zitten in de bronnen (archief, documentatie, audiovisueel archief, boeken en periodieken). De namen van personen, verenigingen, instellingen, geografische entiteiten, algemene begrippen en thema’s werden opgenomen in het bestand Trefwoordenlijst. – De catalogi beschrijven de bronnen. De volgende catalogi kunnen geconsulteerd worden: • voor boeken en brochures: het bestand Bibliotheek; • voor kranten en tijdschriften: het bestand Periodieken; • voor audiovisueel archief: het bestand Beeld & geluid; • voor documentatie: het bestand Trefwoordenlijst; • voor archief: het bestand Depotlijst AR, naast een uitdraai in de leeszaal. De inventarissen kunnen in de vorm van een publicatie, van een uitdraai in de leeszaal en/of in een bestand geraadpleegd worden. – Het archievenoverzicht beschrijft beknopt de archieven die zich in het ADVN bevinden volgens vormer. De lijst is raadpleegbaar in het databestand Archievenoverzicht en in de publicatie Fontes fons scientiæ, 2004. De toegangen kunnen geraadpleegd worden op de webstek (toegangen op de collectie).

Suggesties onderzoeksthema's Geregeld wordt een lijst samengesteld van onderzoeksonderwerpen op basis van bronnen in het ADVN. Het betreft onderwerpen omtrent het (Vlaams-)nationalisme en aanverwante thema's waarover nog geen of onvoldoende wetenschappelijk onderzoek verricht werd én waarvan zich een belangrijk bestand in het ADVN bevindt (zie onderzoeksthema's).